“`html
Küresel Ekonomi
Çin Ekonomisinde Düşüş Belirgin: %5 Büyüme Hedefi Başarılı Olmasına Rağmen İç Talepte Sorunlar Var
Çin ekonomisi, hükümetin belirlediği yaklaşık %5 büyüme hedefine ulaşmış olsa da, 2025 yılının son çeyreğinde ciddi bir ivme kaybı yaşadı. Sanayi üretimi duraklama belirtisi göstermeden güçlü bir seyir izlerken, perakende satışlar ve yatırımlar umutları boşa çıkardı. Yeni veriler, ihracata bağlı büyümenin sürdürülebilirliği açısından endişeleri artırırken, iç talepteki zayıflamanın giderek derinleştiğini ortaya koyuyor.
Özet:
Çin ekonomisi, 2025’te hükümetin belirlediği yaklaşık %5 büyüme hedefini yakalamış olmasına rağmen, yılın son çeyreğinde önemli bir yavaşlama yaşadı. Sanayi üretimi güçlenirken, perakende satışlar ve yatırımlar beklentilerin altında kaldı. Veriler, ihracata dayalı büyümenin sürdürülebilirliği hakkında endişeleri artırırken, iç talepteki zayıflığın derinleştiğini gösteriyor.
Büyüme Rakamları İyi, Ama Altyapıda Sorunlar Var
Dünyanın en büyük ikinci ekonomisi olan Çin, 2025’in son çeyreğinde yıllık bazda %4.5 büyüme kaydederek, Covid sonrası dönemdeki en zayıf performansını sergiledi. Yıl içerisinde Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) %5 artış gösterirken, bu oran National Bureau of Statistics (NBS) tarafından güncellenen resmi verilerle doğrulandı ve Xi Jinping‘in yılbaşı konuşmasındaki tahminlerle de örtüştü.
İlk veriler, Çin ana karasındaki hisse senetlerine sınırlı bir yükseliş getirirken, devlet tahvilleri ve yuanın değeri büyük ölçüde stabil kaldı. Ancak ekonomistler, bu yüksek büyüme oranının ekonomik gerçekleri yansıtmadığını vurguluyor.
İç Talepteki Sorunlar Derinleşiyor
Macquarie Group Çin Başekonomisti Larry Hu, 2025 boyunca Çin ekonomisinin çeyrekten çeyreğe yavaşlayan bir büyüme süreci izlediğini belirtiyor. Hu’ya göre asıl sorun, %5’lik hedefin gerçekleştirilmesinden çok, iç talebin hala toparlanmamış olmasıdır. Tüketimde ve yatırımlarda görülen zayıflık, büyümenin ağırlıklı olarak ihracat ve sanayi üretimi üzerinden ilerlemesine neden olarak “iki hızlanma” sorununu ortaya çıkarıyor.
Bu durum, küresel ticaret korumacılığının arttığı ve ticaret gerilimlerinin kalıcı hale geldiği bir dönemde uzun vadede sürdürülebilir görünmüyor.
Sanayi Güçlü, Tüketici Zayıf
Aralık ayında sanayi üretimi yıllık bazda %5.2 artarak son üç ayın en hızlı büyümesini kaydetti ve piyasa beklentilerini aşmayı başardı. Buna karşılık, perakende satışlar sadece %0.9 artış gösterdi. Bu oran, Covid sonrası dönemdeki en zayıf artış olarak kayda geçti.
Sabit sermaye yatırımları cephesinde tablo daha da olumsuz. 2025 genelinde sabit varlık yatırımları %3.8 daralarak, son yaklaşık 30 yıllık veri setinde ilk kez yıllık bazda düşüş gösterdi. Gayrimenkul yatırımlarındaki %17.2’lik keskin düşüş, bu zayıflığın temel nedeni olarak öne çıkıyor.
İhracat Ekonomiyi Destekliyor
NBS Başkanı Kang Yi, 2025’te net ihracatın ekonomik büyümeye katkısının üçte bire ulaştığını belirtti. Bu oran, resmi verilere göre 1997’den bu yana ulaşılan en yüksek seviyede. Küresel ticaret engellerine rağmen Çinli ihracatçıların direnç göstermesi ve üretim kapasitelerinin korunması, sanayi üretimini destekleyen ana etken oldu.
ABD ile yaşanan gümrük tarife sorunlarına rağmen, Çin, sevkiyatlarını ABD dışındaki pazarlara kaydırarak ihracat gücünü korumayı başardı. 1.2 trilyon dolarla rekor kıran mal ticareti fazlası, Pekin yönetimine deflasyon, konut krizi ve demografik sorunlar gibi yapısal zorluklarla baş etme anlamında bir miktar manevra alanı sağladı.
Nominal Büyüme ve Deflasyon Tehlikesi
Fiyat unsurlarından arındırılmış nominal büyüme, 2025’te %4 ile 1976’dan bu yana (2020 yılındaki pandemi hariç) en düşük seviyesine geriledi. Bu durum, ücretler, şirket kârları ve kamu gelirleri açısından daha olumsuz bir tablo ortaya koyuyor.
Dördüncü çeyrekte ücret artışları, yıllık bazda %5.3 seviyesine kadar yavaşlayarak, 2023’ün başlangıcından bu yana en düşük seviyeye indi. Deflasyon ise, üç yıldır kesintisiz bir şekilde devam etmekte. Çin’in piyasa ekonomisine geçiş sürecinin başladığı 1970’lerin sonlarından bu yana böyle uzun bir deflasyon dönemine şahit olunmamıştır.
2026 Yılı Daha Zorlu Olabilir
Bloomberg Economics analistleri Chang Shu ve Eric Zhu’ya göre, yıl sonuna doğru iç talepteki yavaşlama, yıllık büyüme hedefinin ulaşılmasından daha önemli bir sinyal veriyor. Tüketim hızı azalırken, yatırımlardaki daralma daha da derinleşiyor.
2026’nın ilk çeyreği, özellikle zorlayıcı olabilir. Geçen yılın aynı döneminde ihraçların öne çıkması ve tüketici sübvansiyonları nedeniyle yüksek bir baz etkisi oluşmuş durumda. Bu, büyüme oranlarını istatistiksel olarak baskılayabilir.
2035 Hedefi Tehlikeye Girdi mi?
Çinli politika yapıcılar, ülkeyi 2035 yılına kadar “orta düzeyde gelişmiş ekonomi” statüsüne yükseltmeyi hedefliyor. Bunun için önümüzdeki on yıl boyunca ortalama %4.17 büyüme sağlanması gerekiyor. Ancak mevcut iç talep zayıflığı, yüksek yerel yönetim borçları ve devam eden emlak krizi, bu hedefin gerçekleştirilmesini zorlaştırıyor.
Pekin yönetimi, 2026’da yürürlüğe girecek yeni beş yıllık planda, tüketimin ekonomideki payını “kayda değer şekilde” artırmayı vaat ediyor. Ancak, büyük ölçekli bir mali teşvik paketinin hayata geçirilmesi beklenmiyor. Yerel yönetimlerin yatırım harcamalarını gerçekten artırıp artırmayacağı ise belirsizliğini koruyor.
Konut Krizi Derinleşiyor
Aralık ayında Çin’de konut fiyatları yeniden geriledi. Yeni konut fiyatları, bir önceki aya göre %0.37 düşerken, ikinci el konut fiyatlarındaki azalma %0.7 oldu. Dört yılı aşkın süredir ekonomiyi baskılayan emlak krizi, nakit sıkıntısı çeken müteahhitler ve sert düşen konut satışları ile büyüme üzerinde ağır bir yük oluşturmayı sürdürüyor.
Kaynak: Bloomberg
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından hazırlanan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Rapolarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
“`
